Boxer vs Amerikaanse Staffordshire Terriër: papieren, kaken en gezondheid

Kort samengevat: waar het verschil echt zit

De boxer is FCI-rasnummer 144, groep 2 (pinschers, schnauzers, molossers en Zwitserse sennenhonden), sectie 2 molossertype, subsectie 2.1 mastiffachtige, land van herkomst Duitsland. De Amerikaanse staffordshire terriër is FCI-rasnummer 286, groep 3 (terriërs), sectie 3 bull-type terriërs, land van herkomst de Verenigde Staten. Ze staan dus niet in dezelfde groep, niet in dezelfde sectie en zelfs niet in dezelfde logica van indeling: de één is ingedeeld op lichaamsbouw, de ander op een type dat zijn naam aan het stierenwerk ontleent.

In maat schelen ze meer dan hun foto’s suggereren. De boxerstandaard vraagt 57 tot 63 cm bij reuen en 53 tot 59 cm bij teven; de Amerikaan vraagt ongeveer 46 tot 48 cm bij reuen en 43 tot 46 cm bij teven. De boxer is dus elf centimeter groter aan de ondergrens en vijftien aan de bovengrens, en daarmee de duidelijk grotere hond van de twee, en dat is een van de weinige punten waarop de twee documenten elkaar zonder omhaal laten vergelijken.

Het echte verschil zit in wat er verder over hen opgeschreven is. De boxerstandaard is een Duitse tekst uit 2008 die uitlegt waarvoor het ras bestaat, welk werk zijn voorouders deden, welke kaak daarvoor nodig was en welke verhoudingen daarbij horen. De standaard van de Amerikaan is een Engelse tekst uit 1997 van ongeveer 3.600 tekens, zonder rubriek over het gebruik van het ras en zonder historische rubriek. Die ongelijkheid is het onderwerp van deze post.

De bulldog zit niet bij de terriërs maar bij de boxer

Wie de FCI-indeling voor het eerst doorleest, verwacht dat de rassen met “bull” in hun naam bij elkaar staan en dat de bulldog daar de oudste van is. Het tegendeel is waar. Subsectie 2.1 van groep 2, de mastiffachtige molossers, telt achttien rassen, en de bulldog (rasnummer 149, Groot-Brittannië) staat daar — samen met de boxer, de rottweiler, de Duitse dog, de Cane Corso, de Dogo Argentino, de bullmastiff, de mastiff en tien andere. De bulldog zit dus in dezelfde subsectie als de boxer.

Sectie 3 van groep 3 heet daarentegen letterlijk bull-type terriërs en telt maar vier rassen: de bull terriër (11), de miniatuur bull terriër (359), de staffordshire bull terriër (76) en de Amerikaanse staffordshire terriër (286). Drie van die vier komen uit Groot-Brittannië; alleen de Amerikaan niet. Het is een kleine, strak omlijnde sectie in een groep die wij op vierendertig rassen telden, verdeeld over vier secties.

Dat is de eerste bruikbare conclusie van deze vergelijking, en ze is zuiver administratief: de FCI heeft de twee honden niet gesorteerd op wat ze ooit deden maar op hoe ze gebouwd zijn. De boxer werd daardoor een molosser en de Amerikaan een terriër, terwijl de hond die het stierenwerk zijn naam gaf bij de molossers belandde. Wie wil begrijpen wat de twee rassen van elkaar scheidt, krijgt van de indeling dus geen antwoord. Één ding scheidt hen wel: de boxer is in de nomenclatuur aan een werkproef onderworpen en de Amerikaan niet — net als drie van de achttien molossers in subsectie 2.1 tegenover nul van de vier bull-type terriërs.

Het ene document zegt waarvoor de hond is, het andere zegt het niet

Elke FCI-rasstandaard opent met vier kopregels: herkomst, publicatiedatum, gebruik en classificatie. Bij de boxer staat onder gebruik: “Companion, Guard and Working Dog”. Drie beroepen in één regel, en de hele tekst daaronder verwijst erop terug. Bij de Amerikaanse staffordshire terriër staat er onder gebruik niets, want die regel staat er niet. Het document heeft geen rubriek over het gebruik van het ras.

Dat is geen detail van opmaak. Het ras dat in België en Nederland bijna uitsluitend wordt besproken in termen van waarvoor het ooit gefokt zou zijn, heeft een officieel document dat over dat onderwerp zwijgt. En het zwijgt op nog een plek: de boxerstandaard heeft een rubriek “Brief Historical Summary” van een volle alinea, de standaard van de Amerikaan heeft die rubriek helemaal niet. Er staat geen woord in over bulldogs, over terriërs, over het bijtwerk of over de Amerikaanse kennelclub. Het document is zelfs nooit helemaal bijgewerkt: in de rubriek algemeen voorkomen heet het ras nog “The Staffordshire Terrier”, de naam van vóór het woord Amerikaanse eraan werd toegevoegd.

Daar hoort meteen een eerlijke kanttekening bij, en het is de belangrijkste van deze post. Nergens in de twee officiële teksten staat dat de twee rassen een gemeenschappelijke afstamming hebben. De boxerstandaard noemt één voorouder — de kleine Brabantse Bullenbeisser — en noemt de bulldog uitdrukkelijk niet als voorouder; de bulldog komt er alleen in voor als iets wat de kop van de boxer niet mag zijn. De standaard van de Amerikaan noemt geen enkele voorouder. De gedeelde oorsprong die op vrijwel elke populaire pagina staat, staat dus in geen van beide documenten die de rassen definiëren.

Negentien jaar: wie de FCI het eerst erkende

Hier staat de eerste echte omkering, en ze is in twee klikken te controleren in de nomenclatuur. De Amerikaanse staffordshire terriër werd op 10 juni 1936 definitief door de FCI aanvaard. De boxer op 1 januari 1955. Het Amerikaanse ras staat dus negentien jaar langer in het internationale stamboek dan het Duitse, hoewel de boxer in Europa veel langer als een vertrouwd gezinsras geldt.

Dat verschil heeft praktische gevolgen voor wie gegevens zoekt. Een ras dat sinds 1936 een erkende standaard heeft, heeft in principe ook sinds dan een gecontroleerde stamboekpopulatie. De geldende tekst van de Amerikaan dateert wel van veel langer terug: 3 september 1996, gepubliceerd op 1 december 1997, tegenover 1 april 2008 bij de boxer. Toch is er over de Amerikaan in België en Groot-Brittannië opvallend weinig gepubliceerd, en dat komt niet door de erkenningsdatum maar door de aantallen: in de Britse levensduurtabel over 155 rassen staan er 142 van, tegenover 11.294 boxers. Daar komen we bij de levensduur op terug.

Wat wél bij beide documenten gelijk is: de FCI noemt allebei “Recognized on a definitive basis”, en bij allebei is de officiële taal de taal van het land van herkomst — Duits bij de boxer, Engels bij de Amerikaan. De boxer heeft daarbij twee erkende variëteiten, geelbruin en gestroomd; de Amerikaan heeft er geen.

Wat de twee standaarden over maat afspreken — en wat de ene niet zegt

De boxerstandaard is hier bijzonder precies. Hij geeft de schofthoogte (reuen 57 tot 63 cm, teven 53 tot 59 cm), het gewicht gekoppeld aan een hoogte (“over 30 kg” bij een reu van ongeveer 60 cm, “about 25 kg” bij een teef van ongeveer 56 cm) en daarbovenop drie verhoudingen: een vierkante bouw, een borstdiepte die precies de helft van de schofthoogte is, en een neusrug die zich tot de schedel verhoudt als 1 staat tot 2, gemeten van neuspunt tot binnenooghoek en van binnenooghoek tot achterhoofd.

De standaard van de Amerikaan geeft geen gewicht. Er staat alleen: “Height and weight should be in proportion”, gevolgd door de hoogtes van 46 tot 48 cm en 43 tot 46 cm als “preferable”. Er staat ook geen enkele numerieke verhouding in — de rug is “fairly short”, de nek “medium length”, de kop “medium length, deep through”, de snuit “medium length”. Vier keer medium, nul keer een cijfer.

Daarmee is het verschil tussen de twee documenten meetbaar geworden. Voor de boxer kan een keurmeester met een meetlat nagaan of de borst de helft van de schofthoogte is; voor de Amerikaan kan hij alleen met het oog beoordelen of iets middellang is. Praktisch gevolg voor een koper: bij de boxer kan je een pup tegen cijfers afzetten, bij de Amerikaan niet. In de eerstelijnsgegevens weegt een volwassen boxer gemiddeld 30,43 kg — reuen 32,99 kg, teven 27,56 kg — wat precies boven de “over 30 kg” van de standaard uitkomt.

De kaak: de boxer moet hebben wat bij de ander een fout is

Dit is het hart van de vergelijking en het staat in beide teksten in één regel. De boxerstandaard zegt onder kaken en gebit: “The lower jaw protrudes beyond the upper jaw and is curved slightly upwards. The Boxer is undershot.” De onderkaak steekt dus vóór de bovenkaak uit en buigt lichtjes op. Het is geen tolerantie en geen uitzondering: het is een eis.

De standaard van de Amerikaan zegt het omgekeerde. Onder kaken en gebit staat: “Under jaw strong and to have biting power. Upper teeth to meet tightly outside lower teeth in front.” En in de foutenlijst, die uit precies vijf punten bestaat, staat als tweede: “Undershot or overshot mouth.” De onderbeet die bij de boxer verplicht is, is bij de Amerikaan een fout.

Zet die twee regels naast elkaar en je hebt het scherpste antwoord dat deze documenten geven op de vraag waarom deze twee honden anders zijn. Niet omdat de één aardiger is dan de ander, maar omdat de twee rasverenigingen bij hetzelfde lichaamsdeel een tegengestelde keuze hebben vastgelegd en die keuze al decennia doorgeven. Het ras in de sectie die naar het stierenwerk genoemd is, heeft de bulldogbeet weggefokt; het ras bij de molossers heeft hem gehouden.

Waarom die kaak er is: het werk dat de boxerstandaard beschrijft

De boxerstandaard legt in zijn historische rubriek uit waarvoor die onderbeet dient, en het is een van de weinige rasstandaarden die dat zo letterlijk doet. De tekst noemt de kleine, zogenaamde Brabantse Bullenbeisser als de directe voorouder, beschrijft dat jagers die honden hielden, en zegt dan wat hun werk was: het opgejaagde wild grijpen en stevig vasthouden tot de jager erbij kwam. Voor dat werk had de hond, in de woorden van de standaard, “jaws as wide as possible with widely spaced teeth, in order to bite firmly and hold on tightly” nodig.

En daarna staat er de zin die de hele moderne kop verklaart: er werd op die eigenschappen geselecteerd, en dat leverde een hond op met een brede snuit en een opwaarts gerichte neus. De standaard geeft dus niet alleen een eis maar ook de reden erachter, en die reden gaat niet over stieren maar over jachtwild in Brabant.

Die logica loopt door in de snuitrubriek. Daar staat dat de hoektanden “as far apart as possible” moeten staan en van goede lengte moeten zijn, zodat de voorkant van de snuit breed en bijna vierkant wordt. De bovenlip moet dik en gevuld zijn en “fills the space formed by the undershot lower jaw”. De onderbeet is bij de boxer dus geen losstaand kenmerk maar het sluitstuk van een snuit die op drie punten tegelijk ontworpen is: kaakvorm, tandstand en lipvorm.

Biting power: wat de terriërstandaard vraagt zonder het te definiëren

De Amerikaanse standaard vraagt een onderkaak die sterk is en “biting power” heeft. Dat is een functionele eis zonder maat: er staat niet hoeveel, niet hoe het gemeten wordt en niet waarmee het vergeleken moet worden. Een keurmeester kan de kaak voelen en zien, maar niet meten of ze de gevraagde kracht levert.

Dat is op zichzelf geen verwijt — een rasstandaard is geen meetinstrument — maar het heeft wel een gevolg dat voor een koper belangrijk is. De getallen die op internet circuleren over bijtkracht per ras, uitgedrukt in pond per vierkante inch, staan in geen van deze twee rasstandaarden. Ze komen niet uit het document dat dit ras definieert, en wie ze op een verkooppagina ziet staan, kijkt naar een cijfer dat de officiële tekst nergens geeft.

Er zit nog een spanning in dezelfde alinea van diezelfde standaard. Hij vraagt bijtkracht én verwerpt de onderbeet — terwijl de boxerstandaard de onderbeet precies verdedigt als de vorm die het vastgrijpen mogelijk maakt. Welke van de twee opvattingen anatomisch de juiste is, beslissen deze documenten niet; ze leggen alleen vast dat twee rasverenigingen het niet met elkaar eens zijn. Dat is precies het soort tegenspraak dat je in de officiële teksten vindt en op de populaire pagina’s niet.

Oren en wit: twee plekken waar de oudste tekst nog doorweegt

De orenrubriek van de Amerikaanse standaard luidt: “Cropped or uncropped, the latter preferred.” Gecoupeerd of ongecoupeerd, met een voorkeur voor het tweede. Dat is de taal van 1996. In België is het couperen van oren verboden; de regels staan in onze post over de hondenwetgeving in Vlaanderen en in de vergelijking van dobermann en rottweiler. Het punt hier is enkel dat de geldende FCI-tekst de keuze dertig jaar later nog open laat, terwijl de boxerstandaard het couperen niet eens als optie noemt en alleen fouten bij ongecoupeerde oren opsomt.

Bij de kleur lopen de twee documenten even hard uiteen. De boxer kent precies twee kleuren, geelbruin en gestroomd, met een zwart masker dat tot de snuit beperkt moet blijven; witte tekening “should not be discarded” en mag zelfs aangenaam zijn, maar wit of andere kleuren boven een derde van de grondkleur is een fout, en een volledig witte kop ook.

De Amerikaan staat daarentegen elke kleur toe — effen, meerkleurig of gevlekt — en zegt alleen dat meer dan 80 % wit, zwart met tan en levertint “not to be encouraged” zijn. Dat is geen diskwalificatie maar een ontmoediging. Eén derde tegenover tachtig procent, en bij de ene een harde fout en bij de andere een afrading: hetzelfde kenmerk, twee totaal verschillende strengheden. In de Britse eerstelijnsgegevens staat 10,71 % van de boxers als wit geregistreerd — een kleur die de standaard dus niet erkent.

Levensduur: het cijfer dat de reputatie omdraait

De Britse tabel over levensverwachting die 155 rassen plus de kruisingen beslaat, geeft voor de boxer een mediane levensverwachting van 11,3 jaar met een betrouwbaarheidsinterval van 11,3 tot 11,5, gebaseerd op 11.294 honden waarvan 5.925 overleden. Voor de Amerikaanse staffordshire terriër staat er 12,5 jaar, met een interval van 11,4 tot 13,1, gebaseerd op 142 honden waarvan 94 overleden. De kruisingen in diezelfde tabel halen 12,0 jaar.

Lees die twee getallen eerlijk. De boxer zit met 11,3 jaar 0,7 jaar onder de kruisingen, dus ruim acht maanden, en hoort bij de laagste vijftig van de 156 rijen in die tabel. De Amerikaan zit met 12,5 jaar een half jaar boven de kruisingen. Maar het interval van de Amerikaan is 1,7 jaar breed en dat van de boxer slechts 0,2, want achter het eerste cijfer staan 142 honden en achter het tweede ruim elfduizend. De ondergrens van de Amerikaan (11,4) ligt nog maar een tiende boven de puntschatting van de boxer. De eerlijke formulering is dus: de Amerikaan leeft vermoedelijk langer, en hoeveel langer durft de tabel niet te zeggen.

Wat wél hard staat, is de kant waarop het verschil valt. Het ras met de slechtste reputatie van de twee is in deze tabel niet het kortstlevende. Ter vergelijking, uit diezelfde tabel: de staffordshire bull terriër haalt 12,0 jaar op 36.216 honden, de bull terriër 12,0 op 4.503, de rottweiler 10,6, de dobermann 11,2, de bulldog en de Franse bulldog allebei 9,8 en de Cane Corso 8,1. De bull-type terriërs zitten dus allemaal rond of boven de kruisingen, en de molossers eronder. Eén waarschuwing bij het boxercijfer: de grote eerstelijnsstudie over het ras geeft 10,46 jaar in plaats van 11,3, want dat is de mediane leeftijd van de boxers die in één jaar stierven en geen levensverwachting. Beide getallen zetten de boxer onder de 12,0 jaar die in diezelfde bronnen voor de Britse hondenpopulatie als geheel genoemd wordt.

Eén ziektegroep verklaart het grootste deel van het verschil

In diezelfde studie is neoplasie — de groep van alle tumoren, goedaardig en kwaadaardig — de tweede grootste aandoeningsgroep bij de boxer: 457 van de 3.219 honden, oftewel 14,20 %. Alleen huidaandoeningen staan hoger met 17,74 %. Daarna komen oor (10,41 %), massalesies (10,10 %) en oogaandoeningen (9,94 %).

Die 14,20 % krijgt pas betekenis naast andere rassen, en de auteurs geven die vergelijking zelf: 7,96 % bij de rottweiler, 7,4 % bij de labrador, 5,5 % bij de greyhound en 4,82 % bij de Duitse herder. De boxer zit dus op ongeveer het dubbele van de rottweiler en bijna het drievoud van de Duitse herder. Belangrijke nuance die de auteurs erbij zetten: die getallen komen uit eerdere afzonderlijke studies van dezelfde database en niet uit één model met de boxer erin, dus het is een vergelijking van percentages en geen berekende risicoverhouding.

Als doodsoorzaak staat neoplasie bij de boxer op 12,43 %, dat zijn 43 van de 346 overlijdens, met een mediane leeftijd bij overlijden van 9,45 jaar. De auteurs voegen daar zelf aan toe dat grote delen van de categorieën hersenaandoening (9,54 %), massalesie (8,38 %) en onbekende oorzaak (21,10 %) vermoedelijk ook tumoren betroffen. En let op een verschil tussen twee publicaties van dezelfde onderzoeksgroep: de bijhorende infographic noemt 15,8 % van de overlijdens, het artikel 12,43 %. Wij nemen het artikel als bron en melden het verschil, in plaats van het hoogste getal te kiezen.

Epulis: het tweede probleem op de lijst zit in die beroemde mond

De lijst van meest voorkomende aandoeningen bij de boxer opent met buitenoorontsteking (7,15 %, 230 honden). Op de tweede plaats staat epulis: 5,84 %, 188 honden. Een epulis is een goedaardige zwelling van het tandvlees, die bij de boxer zo veel voorkomt dat het ras in de tandheelkundige literatuur standaard als voorbeeld dient. Daarna volgen hoornvlieszweer (5,00 %), tandvleesontsteking (4,63 %), hartruis (4,29 %) en huidmassa (4,29 %).

Hier staat een samenloop, en het is uitdrukkelijk een samenloop en geen oorzaak. Het kenmerk waar de boxerstandaard het meeste woorden aan besteedt — de brede, bijna vierkante snuit met wijd uiteenstaande hoektanden en een dikke bovenlip die de onderbeet opvult — is precies het lichaamsdeel waar de tweede aandoening op de lijst zit. Geen enkele studie die we vonden legt die twee naast elkaar, en wij doen dat hier dus ook niet als verklaring. We melden alleen dat ze over hetzelfde stukje hond gaan.

Er staat zelfs een cijfer tegenover dat de snelle conclusie weerlegt. Tandvleesontsteking komt bij de boxer op 4,63 % uit, terwijl dezelfde database voor alle Britse honden 12,52 % geeft. De boxermond is dus niet in het algemeen een slechtere mond — hij heeft minder tandvleesontsteking dan gemiddeld en veel meer epulis dan gemiddeld. Dat is specifiek, niet algemeen, en dat maakt het de moeite om er bij een pupcontrole uitdrukkelijk naar te kijken.

Het hart van de boxer: de grens van 300 die nergens gevalideerd is

De boxer heeft een eigen hartziekte: aritmogene rechterventrikelcardiomyopathie, afgekort ARVC en in de volksmond boxercardiomyopathie. De prospectieve studie die het natuurlijke verloop volgde, beoordeelde over acht jaar 551 honden en hield er 72 over die aan de criteria voldeden: 49 met ARVC en 23 controles. Vijftien van de 49 stierven plotseling. De mediane leeftijd waarop de diagnose viel was 6 jaar, met een spreiding van 1 tot 11.

De diagnose hangt aan één getal: 300 of meer ventriculaire extrasystolen per 24 uur op een holtermeting, zonder andere verklaring. Om dat getal te plaatsen: gezonde grote honden halen een mediaan van 2 per 24 uur, en boxers zonder klachten een mediaan van 97. De auteurs zeggen er echter zelf bij dat die grens van 300 uit een richtlijn komt en geen gevalideerd diagnostisch criterium is — hun eigen formulering is dat zulke criteria in de diergeneeskunde nog niet zijn vastgesteld. Bij een strengere grens van 1.000 bleven 46 van de 49 honden alsnog aangedaan.

En dan de uitkomst die de intuïtie omdraait. De mediane overleving was 11 jaar bij de ARVC-honden en 10 jaar bij de controles, zonder significant verschil. Dat betekent niet dat de ziekte onschuldig is — vijftien plotse doden op 49 honden is het tegendeel — maar wel dat een groep boxers mét de diagnose in deze cohorte niet korter leefde dan een groep zonder. De auteurs noemen hun groepen zelf klein, melden dat honden uitvielen tijdens de opvolging en dat teven in beide groepen overtegenwoordigd waren.

De DNA-test voor dat hart: 7 van de 43 en 5 van de 17

Voor ARVC bestaat een commerciële DNA-test. Hij kijkt naar een deletie van acht basenparen in het niet-coderende staartstuk van het striatingen op chromosoom 17; de oorspronkelijke publicatie uit 2010 vond die deletie in samenhang met ARVC bij de boxer en meldde dat honden met twee kopieën een ernstiger vorm hadden, gemeten aan een hoger aantal extrasystolen.

In diezelfde prospectieve studie werden 43 van de 49 aangedane boxers getypeerd. Zesendertig waren positief, 26 met één kopie en 10 met twee. Zeven honden — 16 % — droegen de deletie niet, en de auteurs schrijven daarbij dat er bij die honden dus minstens één andere hart- of lichaamsoorzaak voor de extrasystolen moet zijn. Omgekeerd werden 17 van de 23 controlehonden getypeerd, en 5 daarvan (29 %) hadden één kopie van de deletie zonder ooit het ziektebeeld te vertonen. De auteurs verwijzen naar hun eigen eerdere schatting van de penetrantie: ongeveer 80 %.

Twee dingen om mee te nemen. Eén: de test mist aangedane honden en flagt gezonde honden, dus een uitslag is een kansgetal en geen diagnose — dat ene gen beslist het niet. Twee, en het hoort bij een eerlijke beoordeling: in dezelfde publicatie staat vermeld dat een van de auteurs royalty’s op die test kan ontvangen. Dat maakt de gegevens niet verkeerd, maar het is wel de soort informatie die je bij een testadvies wil kennen. Hoe een vergelijkbare hartziekte bij de dobermann uitpakt, staat in onze vergelijking van dobermann en rottweiler.

Agressie in het dossier van de dierenarts

Dit is het cijfer waarvoor mensen deze vergelijking opzoeken, en het bestaat — maar het meet iets nauwkeuriger omschreven dan “is dit ras gevaarlijk”. In de boxerstudie is agressie als aandoening geregistreerd bij 2,80 % van de 3.219 honden, met een duidelijk verschil tussen de seksen: 3,96 % bij reuen en 1,56 % bij teven. Diezelfde database gaf in eerdere rasstudies 7,46 % bij de rottweiler, 4,76 % bij de Duitse herder, 1,7 % bij de greyhound en 1,09 % bij de labrador.

Wat hier precies gemeten wordt, moet erbij. Dit is agressie zoals een dierenarts die in een eerstelijnsdossier opschrijft, dus het meet gedrag dat tot een consultatie of een notitie heeft geleid — niet het gedrag van alle honden van dat ras. Een ras met een zwaardere reputatie wordt mogelijk eerder zo genoteerd, en een ras met een lichtere reputatie mogelijk minder. De auteurs noemen al hun afzonderlijke analyses bovendien uitdrukkelijk hypothesevormend en niet hypothesebevestigend, en wijzen erop dat ze 66 toetsen deden, waardoor enkele toevallige bevindingen te verwachten zijn.

Voor de Amerikaanse staffordshire terriër bestaat er geen gelijkaardige eerstelijnsstudie, en dat is het eerlijke antwoord op de vergelijkingsvraag: we kunnen de twee rassen op dit punt niet naast elkaar zetten, want van het ene ras is het cijfer er en van het andere niet. Wat de twee rasstandaarden erover zeggen, is dan weer identiek: bij beide is “aggressive or overly shy” een diskwalificerende fout. Geen van de twee documenten laat een agressieve hond in de ring toe.

De ataxie van de Amerikaan: drie tot zes jaar, en een percentage zonder noemer

De Amerikaanse staffordshire terriër heeft zijn eigen rasgebonden ziekte, en het is er een die een koper op een heel ander moment raakt dan de hartziekte van de boxer. Het gaat om neuronale ceroïdlipofuscinose, in de kliniek ook cerebellaire corticale degeneratie genoemd: een voortschrijdend verlies van zenuwcellen in de kleine hersenen en daarna in andere hersengebieden. Het is recessief en hangt aan een variant in het ARSG-gen.

De leeftijd is het punt. De eerste tekens komen volgens een Amerikaanse universiteitskliniek doorgaans tussen het derde en het zesde levensjaar, en ze zijn in het begin subtiel: evenwichtsverlies dat vooral opvalt wanneer de hond met zijn kop schudt of een snelle bocht maakt. Daarna volgt een ongecoördineerde gang met hoog optillen van de poten, zwaaien met de romp en herhaald vallen, over maanden tot jaren. Een hond kan dus al jaren in huis zijn, en al een nest gegeven hebben, voordat er iets te zien is.

Bij één cijfer op die pagina hoort een voorbehoud dat we hier uitdrukkelijk maken. Er staat dat naar schatting 98 % van de honden met twee kopieën van de variant klinische tekens ontwikkelt — maar er staat niet op hoeveel honden die schatting berust en er wordt geen bron bij genoemd. Een percentage zonder noemer is geen meting, en wij geven het hier dus door met die kanttekening erbij. Wat er wél hard staat: één kopie geeft geen ziekte, en een hond zonder of met één kopie die tóch evenwichtsproblemen heeft, heeft iets anders. De DNA-test kost bij die kliniek 48 dollar per hond.

Negen tegenover zestien: wat Vlaanderen van elke fokker vraagt

Vlaanderen publiceert per ras een fiche met de verplichte en aanbevolen onderzoeken binnen het erkende fokprogramma, en hier staat de scherpste omkering van deze hele vergelijking. Bij de boxer staan vier verplichte onderzoeken — ARVC, degeneratieve myelopathie (SOD1, c.118G>A), aangeboren hartaandoeningen en heupdysplasie — en vijf aanbevolen: CMR1 (BEST1), elleboogdysplasie, MDR1 (ABCB1), een algemeen oogonderzoek en prcd-PRA. Samen negen.

Bij de Amerikaanse staffordshire terriër staan er zes verplichte: twee vormen van progressieve retina-atrofie (RPGRIP1 en PDE6B), dezelfde degeneratieve myelopathie via SOD1, elleboogdysplasie, heupdysplasie en de ataxie hierboven (ARSG, c.296G>A). Daarbovenop tien aanbevolen, waaronder CEA, craniomandibulaire osteopathie, CMR1, een congenitaal myasthenisch syndroom, een derde vorm van retina-atrofie, aangeboren hartaandoeningen, ichtyosis, MDR1, prcd-PRA en von Willebrand type 1. Samen zestien, bijna het dubbele van de boxer.

En dan de leemte die het meest opvalt. Bij de Amerikaan zijn vier van de zes verplichte onderzoeken DNA-tests met gen én variant erbij vermeld. Bij de boxer staat de ziekte waarvoor het ras bekendstaat — ARVC — als verplicht op de fiche zónder dat er een gen bij genoemd wordt, terwijl er wel een commerciële test bestaat. Het verplichte onderzoek voor dat hart is dus in de praktijk een screening die aan een getal hangt waarvan de onderzoekers zelf zeggen dat het niet gevalideerd is. De fiches werden voor de boxer op 18 juli 2026 en voor de Amerikaan op 12 mei 2025 bijgewerkt; de officiële PDF van Dierenwelzijn Vlaanderen blijft de bindende versie.

Dus: boxer of Amerikaanse staffordshire terriër?

Als je op maat kiest, is het geen moeilijke vraag: de boxer is elf tot vijftien centimeter groter en hij is in Vlaanderen het veel gewonere ras, met meer nesten, meer fokkers en meer dierenartsen die het ras kennen. Als je op levensduur kiest, loopt het de andere kant op — 11,3 tegenover 12,5 jaar in de tabel over 155 rassen, met het voorbehoud dat het cijfer van de Amerikaan op maar 142 honden rust. En als je op papierwerk kiest: bij de boxer een document dat uitlegt waarvoor de hond bedoeld is, bij de Amerikaan een document dat daarover zwijgt.

Het nuttigste onderscheid is wanneer de gezondheidsvraag zich aandient. Bij de boxer liggen de twee grote dossiers in de middenjaren en daarna: de hartdiagnose valt mediaan op zes jaar, en de tumorgroep raakt 14,20 % van de honden, terwijl de boxers die aan een tumor stierven dat mediaan op 9,45 jaar deden. Bij de Amerikaan ligt het grote dossier in diezelfde middenjaren maar is het volledig vooraf te testen: de ataxie begint tussen drie en zes jaar en de variant is met één DNA-test uit te sluiten. Dat is een wezenlijk verschil in wat je als koper in de hand hebt.

Daarom de concrete vraag per ras. Vraag bij een boxernest naar de holteruitslagen van beide ouders, naar het hartonderzoek, naar de heupen en naar epulis in de lijn, en laat de leeftijd van de ouders meewegen. Vraag bij een nest Amerikaanse staffordshire terriërs naar de ARSG-uitslag van beide ouders — die ene uitslag sluit de zwaarste rasgebonden ziekte uit — en daarna naar de twee retina-atrofietests, de heupen en de ellebogen. Wat je bij beide rassen moet weten over erkende fokkers, kosten en papieren in België, staat in onze gidsen over een erkende fokker vinden in Vlaanderen, puppy kopen of adopteren en wat een hond in België kost.

Bekijk deze rassen

Lees ook

Veelgestelde vragen